Bong gân thị lực cá chân: thường gặp bạn cần lưu ý!

Ngày đăng: 11/21/2021
5 lượt xem

Bong gân thị lực cá chân hay còn mang tên gọi dân gian là “lật sơ mi”. Trên đây là một tổn thương rất thường gặp, nhất là thể thao như đá bóng, điền kinh. Lật sơ mi nhẹ, tự khỏi sau vài ngày hoặc cũng rất nặng mùi và cần trị liệu lâu dài. 

1. Bong gân thị lực cá chân là gì?

Bong gân là hiện tượng tổn thương dây chằng. Dây chằng là một thành phần của khớp (bao hàm xương, mặt khớp và dây chằng).

Dây chằng thắt chặt và cố định khớp, giúp khớp trở nên đúng mực hơn. Có nhiều mức độ tổn thương dây chằng, từ dãn, đứt một phần đến rách nát trọn vẹn.

Tổn thương bong gân thị lực cá chân nói tóm gọn thông thường là do khớp quá giới hạn của dây chằng vùng khớp cổ chân. Do đó, dây chằng ở phía trên bị kéo căng, đứt.

2. Phân loại bong gân thị lực cá chân 

Trước tiên, bạn dây chằng bị tổn thương là dây chằng nào:

Những dây chằng thị lực cá ngoài (tương ứng ngón út) được gọi là dây chằng bên mác. Ở thị lực cá trong (tương ứng ngón cái) là dây chằng bên chày. Ở giữa 2 xương chày và mác thì gọi là dây chằng chày, mác.

Các loại tổn thương dây chằng vùng cổ chân
Những loại tổn thương dây chằng vùng cổ chân

Bảng phân loại tổn thương dây chằng bên mác: 

  • Độ 1 (nhẹ): dây chằng bị kéo giãn nhẹ, tổn thương ở mức độ tế bào (chỉ thấy trên kính hiển vi) với triệu chứng ngoài da là sưng nề nhẹ quanh thị lực cá chân. Người bệnh vẫn được cổ chân, được.
  • Độ 2 (trung bình): đứt một phần dây chằng với triệu chứng: sưng nề mức độ vừa phải quanh khớp cổ chân. Cảm hứng mất vững khớp cổ chân lúc thăm khám. Người bệnh cảm thấy cổ chân bị lỏng lẻo.
  • Độ 3 (nặng): đứt trọn vẹn dây chằng, triệu chứng sưng nề, bầm tím toàn bộ cổ chân, lúc thăm khám thấy khớp cổ chân mất vững rõ. Người bệnh hầu như không thể đứng bằng chân tổn thương được.
Các mức độ tổn thương dây chằng bên mác. A là bình thường, B, C, D tương ứng với độ 1, 2 và 3
Những mức độ tổn thương dây chằng bên mác. A là , B, C, D tương ứng với độ 1, 2 và 3

Trong tổn thương dây chằng chày – mác thì lại khác. Việc phân loại tổn thương sẽ phức tạp hơn, sự thống nhất nào giữa những tổ chức trên trái đất.

Phân loại tổn thương dây chằng chày mác nhờ vào cả 3 yếu tố:

  • Mức độ lỏng khớp.
  • triệu chứng xẩy ra tới lúc nhập viện.
  • Số dây chằng bị tác động.

Ngoài ra còn nhờ vào phân độ trên phim X quang và MRI. 

3. bong gân thị lực cá chân 

  • .
  • Béo phì (BMI > 25).
  • Từng bị bong gân 1 lần tương tự nhưng vẫn không được trị liệu đúng mực. (Trên đây cũng là nguy hại khiến cho một bị bong gân thị lực cá chân tái phát trở lại nhiều lần. Hiện tượng này được gọi là mất ổn định cổ chân mạn tính).

4. Triệu chứng của bong gân thị lực cá chân 

  • Đau.
  • Sưng.
  • Ấn đau.
  • Đỏ.
  • Đứng ngồi khó khăn.

>> Bạn đọc thêm nội dung bài viết: Bong gân dưới tầm nhìn của văn minh.

Sưng, đỏ, bầm vùng mắt cá ngoài trong tổn thương dây chằng bên mác
Sưng, đỏ, bầm vùng thị lực cá ngoài trong tổn thương dây chằng bên mác

5. Cơ chế của bong gân thị lực cá chân là gì?

Thường gặp nhất là tổn thương dây chằng bên mác do bị lật vào phía thị lực cá trong, kéo giãn dây chằng bên mác vượt mức. Tương tự với dây chẳng bên chày, tuy nhiên tổn thương dây chằng bên chày hiếm xẩy ra.

Tổn thương dây chằng chày mác tương đối đặc trưng hơn 2 loại đã nêu.

Hình ảnh trên là hình ảnh thường gặp nhất trong dây chằng chày mác. Nó đặc trưng thường hay xuất hiện môn thể thao có va chạm.

6. Làm thế nào để chẩn đoán bạn bị bong gân?

Trước tiên, sẽ hỏi nguyên nhân của doanh nghiệp. Ví dụ hơn là tư thế, hình dạng của lúc . Va đập từ phía bên ngoài tác động vào vị trí nào, hướng va đập, mức độ mạnh hay là không. Toàn bộ những điều này nhằm mục đích tìm ra cơ chế gây của .

Sau đó, cần loại trừ những quan trọng như gãy xương, bong sụn. Nặng nề không chỉ có thế đó những tổn thương cấp tính, nguy hiểm thuộc đầu, ngực, bụng, hông, đùi và cẳng chân.

Ở đầu cuối, sẽ thăm khám để xác định tổn thương.

So với lật sơ mi ngoài 

Test kéo trước

sẽ để của doanh nghiệp trên nền đất. Tay trái sẽ lưu lại lấy , tay phải nắm phần dưới cẳng chân. sẽ đẩy cẳng chân bạn lùi ra sau trong lúc đang thắt chặt và cố định tại chỗ.

Thao tác này sẽ được triển khai trước nhất ở bên chân , sau đó mới là chân . Cảm hứng đẩy lùi cẳng chân ra phía sau đơn giản dễ dàng hơn cho thấy tổn thương bong gân đã xẩy ra.

Test kéo trước
Test kéo trước

Test nghiêng xương sên (Taltar tilt test) 

Một tay của ôm lấy xương gót của . Ngón cái tay sót lại sẽ đặt ở vị trí của dây chằng bên mác. Tay ôm lấy gót chân sẽ lật nhẹ nhàng về phía trong, tay sót lại cảm nhận độ chắc, đàn hồi của dây chằng bên mác.

Test này cũng sẽ được triển khai cả 2 bên chân để so sánh. Nếu bên có không khỏe mạnh bằng bên sót lại, chẩn đoán bong gân sẽ được .

Tư thế thăm khám của ở những nghiệm pháp này thay đổi, nhưng tiềm năng là như nhau.

So với tổn thương dây chằng chày mác

Test xoay ngoài (external rotation test – Kleiger’s test) 

sẽ cho chính mình nằm trên sàn phẳng hoặc gập gối 90 độ. Sau đó tay trái giữ lấy phần dưới cẳng chân, tay phải sẽ nắm lấy . sẽ lưu lại chặt cẳng chân và cùng lúc tay phải xoay của doanh nghiệp ra phía ngoài. Nghiệm pháp này dương tính lúc có đau vùng trước cổ chân xuất hiện.

Test đè nén (Squeeze test – Hopskin’s test)

Như hình: sẽ để bạn ở tư thế gập gối 90 độ. Tay thuận sẽ lưu lại phần giữa cẳng chân, ôm lấy cả phần xương chày và mác sau đó bóp mạnh 2 xương nó lại với nhau. Việc cảm thấy đau vùng cổ chân lúc đang bóp chặt 2 xương này ở cẳng chân cho thấy test dương tính.

So với trường hợp vẫn nghi ngờ có tổn thương nhẹ, một tay quá yếu thì việc triển khai test bằng cả 2 tay là quan trọng.

Hopskin's test
Hopskin’s test

Nghiệm pháp dịch chuyển xương mác (Fibular translation test)

Trong nghiệm pháp này, sẽ lấy một tay giữ xương chày (thị lực cá trong), tay sót lại nắm lấy xương mác (thị lực cá ngoài). Tay nắm lấy xương mác sẽ đẩy xương mác ra phía trước. Đau ở vùng cổ chân trước chứng tỏ bong gân cao đã xẩy ra.

Nghiệm pháp Cotton – Magee test

Một tay sẽ lưu lại lấy 2 thị lực cá chân của từ phía sau. Một tay sẽ nắm lấy gót chân của . Tay giữ gót sẽ kéo gót ra phía ngoài trong lúc tay kia thắt chặt và cố định chặt 2 thị lực cá. Cảm hứng đau tại phía trước cổ chân gợi ý bong gân cao đã xẩy ra.

Những nghiệm pháp này đôi lúc không triển khai được do những quá đau. Do đó, cần trị liệu giảm đau, sưng trước lúc thăm khám khoảng 1 tuần.

Một khi cần chụp X quang xương cổ chân cho ?

nghi ngờ có gãy xương. Bác sĩ sẽ chụp 3 phim X quang để xác định có gãy xương hay là không ở khớp cổ chân. Nhưng chụp 2 phim vì 2 phim giúp xác nhận 95% trường hợp gãy xương vùng cổ chân.

Ngoài vai trò tìm xương gãy , X quang cổ chân còn làm phân độ tổn thương trong trường hợp tổn thương dây chằng chày mác.

MRI chỉ triển khai lúc nghi ngờ có gãy xương vùng cổ chân nhưng X quang không phát hiện ra.

7. bong gân thị lực cá chân ?

Sơ cứu

  • Nâng cao chân.
  • Chườm đá trong 20 phút.
  • Băng ép bằng băng thun.
  • đang băng thun thì không nên chườm lạnh tiếp.
Các bước băng ép cổ chân
Công việc băng ép cổ chân

Cấp cứu

sẽ thăm khám và loại trừ gãy xương kèm theo bong gân. Nguyên tắc trị liệu của sẽ là giảm sưng, giảm đau, phòng tránh tổn thương , cũng như tăng cường tái khôi phục vết thương.

PRICEMMMS

Những từ viết tắt – tóm tắt trị liệu.

Protection – bảo vệ: Cố định và thắt chặt cổ chân bằng nẹp, phòng tránh cổ chân để tăng tổn thương không chỉ có thế.

Rest – nghỉ ngơi thư dãn: Tạm thời nghỉ ngơi thư dãn vùng cổ chân.

Ice – đá: Chườm đá. Điều này sẽ hỗ trợ chân mau giảm sưng.

Compression – những áp lực: Băng ép tổn thương.

Elevation – nâng cao: Nâng cao chân hơn tim.

Medication – thuốc: Thuốc giảm đau, giảm sưng.

Modalities – liệu pháp khác: Kích thích điện để duy trì thời gian làm việc vận động, siêu âm, mát-xa…

Mobilization – bất động đậy: Hoạt động và sinh hoạt lại nên được sớm, với những không làm cổ chân đau. Mỗi loại tổn thương sẽ sở hữu được những đau và không đau riêng.

Strenght – tình trạng sức khỏe: Tập sức cơ cổ chân nên được sớm, triệu tập vào chân (bắp chuối) – gập lòng .

Ví dụ

Người bệnh sẽ được kê toa thuốc giảm đau: NSAIDs, Acetaminophen, giảm sưng: Alphachymotrypsin. Kháng sinh, huyết thanh kháng uốn ván sẽ được quan tâm đến tuỳ trường hợp. 

Nếu sưng quá nhiều thì nên chuồm lạnh tiếp trong 3 ngày tiếp theo. Mỗi ngày chườm lạnh 3 – 4 lần (sáng – trưa – chiều – tối), mỗi lần 15 – 20 phút.

Chườm lạnh khi bị bong gân mắt cá chân
Chườm lạnh lúc bị bong gân thị lực cá chân

Trước lúc chườm lạnh nên tháo băng ép. Chườm lạnh xong nên lau khô rồi mới băng ép lại. Nên nhớ không được để da khô tiếp xúc trực tiếp với nước đá, phải có một lớp vải ở giữa, ngăn cho chân không trở nên ướt.

Tiếp tục kê cao chân và để chân được nghỉ ngơi thư dãn.

Băng ép nên triển khai trong 1 – 2 ngày đầu.

Hoạt động và sinh hoạt và tập cơ bắp nên được ngay lúc triệu chứng đau giảm.

8. Những mức độ hồi phục sau bong gân

Có 3 mức độ hồi phục tính năng lúc bong gân: Cấp, hồi phục sớm và hồi phục muộn.

  • Trong số đó, trị liệu mức độ cấp là PRICEMMMS, thường kéo dãn 1 – 3 ngày.
  • hồi phục sớm: đau đã giảm, tiếp tục triển khai PRICEMMMS đến giảm sưng hẳn, sau đó:
    • Vận động tối đa tầm khớp (gập sống lưng tối đa , gập lòng tối đa …) giúp những dây chằng ở khớp kéo giãn tối đa.
    • Duy trì sức cơ, thăng bằng: Vận động nhẹ, liên tục, thậm chí là bơi lội.

này thường kéo dãn vài ngày đến vài tuần.

Ở (ít cần vận động cường độ cao) thì trải qua 2 mức độ này là đủ để , ít thời gian làm việc trật tái phát.

  • hồi phục muộn: Thường cần ở những vận động viên chuyên nghiệp. Trong mức độ này, cường độ tập luyện của họ tăng dần, mạnh dần dưới sự của để hồi phục trạng thái đỉnh cao .
Vận động viên phục hồi bong gân mắt cá chân dưới sự chỉ dẫn của bác sĩ
Vận động viên phục hồi bong gân thị lực cá chân dưới sự của

9. Mất ổn định cổ chân mạn tính là gì?

Trên đây là căn bệnh mà cổ chân sẽ bị lỏng lẻo kéo dãn, thường xuyên cảm thấy đau, sưng, hoặc bị bong gân cổ chân tái phát.

Lật sơ mi tái phát thường xuyên do:

  • Hồi phục không trọn vẹn. Chăm sóc cổ chân sai cách hoặc không tốt.
  • Tập luyện quá tích cực dù bong gân chưa lành hẳn.

Do đó, lúc những triệu chứng kéo dãn (> 10 tuần), bạn nên đi tới khám lại để được tư vấn về mổ tái tạo dây chằng hoặc giải quyết và xử lý những vấn đề mạn tính khác.

Lật sơ mi – bong gân cổ chân là một tổn thương rất thường gặp. chỉ gặp ở độ 1 và 2, vẫn tồn tại đi lại được, trị liệu thuốc. Nếu là bong gân độ 3, mất thời gian làm việc đi lại thì sẽ được phẫu thuật nối dây chằng.

Bong gân cổ chân thường gặp nhất là tổn thương những dây chằng bên mác. Thăm khám bong gân cổ chân có nhiều nghiệm pháp, tuy nhiên nếu quá đau triển khai được. Hãy nhớ PRICEMMMS là công việc trị liệu của bong gân cổ chân.

Nguyễn Đoàn Trọng Nhân

Bình luận facebook

Đăng ký

Đăng ký để nhận tin tức mới nhất